Çene Eklemi Rahatsızlıkları (TME) ve Stabilizasyon Splinti

BELİRTİLER

Bunlardan biri bile bakılmayı gerektirir

Ağzınızı açıp kapatırken çenenizden ses gelmesi — çıtlama, klik sesi
Ağzınızı açarken veya çiğnerken ağrı hissetmeniz
Sabah uyandığınızda çenenizin yorgun veya ağrılı olması
Ağzınızın eskisi kadar açılmaması, ara ara kilitlenmesi
Şakakta, kulak önünde veya yanakta geçmeyen ağrı
Sebebi bulunamayan baş ağrısı, boyun ve omuz gerginliği
Gece veya gün içinde diş sıkma, diş gıcırdatma
Dişlerde aşınma, çatlak, kırık ya da soğuk-sıcak hassasiyeti

Bu belirtilerin hepsinin bir arada olması gerekmez. Yalnızca ses varsa ve ağrı yoksa çoğu zaman takip etmek yeterli olur — her ses tedavi gerektirmez. Neyin gerektiğine muayeneden sonra karar veriyoruz.

NEDENİ

Tek bir sebebi yok

Çene eklemi gün boyu çalışır: konuşurken, çiğnerken, yutkunurken. Bu kadar çok kullanılan bir eklemde şikâyet genellikle tek bir sebepten değil, birkaç etkenin üst üste binmesinden doğar.

Bu yüzden "şu yüzden oluyor" demeden önce bakmak gerekiyor. Aynı şikâyetin arkasında iki hastada tamamen farklı sebepler olabiliyor ve tedavi de ona göre değişiyor.

Dişlerin kapanışındaki uyumsuzluk
Diş sıkma ve gıcırdatma — çoğu zaman uykuda, farkında olmadan
Eklemin içindeki diskin yerinden kayması
Çeneye alınan darbe veya travma
Uzun süre ağzı açık kalmayı gerektiren işlemler
Eklemi etkileyen romatizmal hastalıklar
Stres ve uyku düzeninin bozulması

DEĞERLENDİRME

Splint yapmadan önce neyle karşı karşıya olduğumuzu bulmak gerekiyor

Çene eklemi şikâyetlerinde en sık yapılan hata, muayene edilmeden doğrudan bir plak verilmesi. Plak bir tedavi aracı; hangi amaçla, hangi konumda ve ne kadar süreyle kullanılacağı teşhise göre değişir. O yüzden önce şu dört adım:

01

Şikâyetin öyküsü

Ne zaman başladı, ne yaparken artıyor, sabah mı akşam mı kötü, uyku ve stres düzeniniz nasıl.

02

Eklem ve kas muayenesi

Eklemin hareketi ve sesleri dinlenir, çiğneme kasları tek tek elle kontrol edilir, ağız açıklığınız ölçülür.

03

Kapanış ve görüntüleme

Dişlerin kapanışı incelenir, ağız içi tarama yapılır; gerekiyorsa film ve ileri görüntüleme istenir.

04

Teşhis ve planın anlatılması

Ne bulduğumu, neden o tedaviyi seçtiğimi ve sizden ne beklediğimi anlatmadan işleme başlamıyorum.

TEDAVİ

Eklem stabilizasyon splinti

"Gece plağı" adıyla bilinen şeylerin hepsi aynı değil. Aradaki farkı bilmek önemli, çünkü ikisi farklı işler için yapılıyor.

HAZIR VAKUMLU PLAK

Model üzerine ısıtılıp vakumla çekilen ince bir plak
Asıl işi dişleri aşınmaya karşı korumaktır ve bu işi görür
Çenenin konumu kaydedilmeden hazırlanır
Üzerinde ayar yapılamaz
Kısa sürede, tek seansta hazırlanabilir

EKLEM STABİLİZASYON SPLİNTİ

Sert akrilikten, kişiye özel üretilir
Amacı yalnızca dişi korumak değil, eklemi ve çiğneme kaslarını rahatlatmaktır
Çenenin konumu kayıt altına alınarak, planlanmış bir kapanışa göre yapılır
Kontrollerde ağzınızda tek tek ayarlanır
Hazırlığı ve takibi daha uzun sürer

Splint nasıl hazırlanıyor

Splinti dijital olarak tasarlıyorum. Ağız içi taramadan gelen alt ve üst çene modelleri, muayenede kayıt alınan çene konumunda karşılıklı konumlandırılıyor; splintin kalınlığı ve çiğneme yüzeyi bu konuma göre planlanıyor. Üretimden sonra ağzınızda tek tek ayarlanıyor.

Alt ve üst çene taraması arasında splint tasarımı — Alt ve üst çene taraması ile splint, kayıt alınan çene konumunda birlikte görülüyor.

Splintin alt model üzerindeki oturumu — Üst çene gizlendiğinde splintin alt model üzerine nasıl oturduğu görülüyor.

Splintin üstten görünümü, düz çiğneme yüzeyi — Üstten bakışta çiğneme yüzeyinin düzlüğü — karşı dişlerin temas edeceği yüzey burası.

Üretilmiş hâli

Eklem stabilizasyon splintinin üstten görünümü — Splint kişiye özel üretilir. Kalınlığı ve yüzeyi rastgele değil, kayıt alınan çene konumuna göre belirlenir.

Eklem stabilizasyon splintinin önden görünümü — Çiğneme yüzeyi düz hazırlanır; karşı dişlerin bu yüzeye nasıl temas ettiği kontrollerde ağzınızda tek tek ayarlanır.

Ağızdayken

Stabilizasyon splintinin ağız içindeki önden görünümü — Splint alt diş sırasını örtüyor; üst dişler splintin düz yüzeyiyle temas ediyor.

Stabilizasyon splintinin ağız içindeki yandan görünümü — Yandan görünüm — temasın arka dişlerde de düzgün dağıldığı bu şekilde kontrol ediliyor.

Her hastaya stabilizasyon splinti gerekmiyor. Ama eklem ve kas kaynaklı bir şikâyet varsa, hazır bir plak çoğu zaman beklenen rahatlamayı sağlamıyor. Ben splinti kendi dijital planlamamla hazırlıyor, kontrollerde ayarlayarak oturtuyorum.

SÜREÇ

Nasıl ilerliyor

Önce şikâyeti yatıştırmayı hedefliyoruz. Ağrı ve kas gerginliği geriledikten sonra, kapanışla ilgili kalıcı bir düzenleme gerekip gerekmediğine birlikte bakıyoruz.

Bazı hastalarda splint tedavisi yeterli oluyor ve orada bitiyor. Bazılarında şikâyetin kaynağı kapanıştaysa, ortodontik tedavi gündeme geliyor. Bu ikisini baştan karıştırmamak, hastanın gereksiz bir tedaviye girmemesi için önemli.

SÜRE

Ne kadar sürer

Splint hazırlığı: tarama ve kayıt sonrası birkaç gün
İlk ayda 2–3 haftada bir kontrol, sonra aralıklar açılır
Kullanım süresi aylarla ölçülür; kişiden kişiye değişir
Şikâyetlerdeki değişim her kontrolde tek tek not edilir

Bu süreler ortalamadır. Çene eklemi tedavisinde sonuç kişiden kişiye değişir; kimsenin size baştan kesin bir süre ya da kesin bir sonuç vermesi doğru olmaz.

NELERE DİKKAT EDİLİR

Tedavinin başarısı büyük ölçüde bu dört şeye bağlı

Düzenli kullanım. Splint yalnızca ağızdayken çalışır. Kullanım saatini birlikte belirliyoruz.
Kontrollere gelmek. Splint ayarlanarak oturur; ayarsız bir splint fayda yerine zarar verebilir.
Temizlik. Her çıkardığınızda fırçayla temizlemek, sıcak suya sokmamak.
Kendi kendine müdahale etmemek. Splinti evde inceltmek, kesmek ya da internetten hazır plak alıp kullanmak, eklemi yanlış bir konumda sabitleyebilir.

SIK SORULANLAR

En çok merak edilenler

Çenem ses çıkarıyor ama ağrım yok. Tedavi gerekir mi?

Çoğu zaman gerekmez. Ağrı, kilitlenme ya da ağız açıklığında azalma yoksa genellikle takip etmek yeterlidir. Yine de bir kez bakılması, sesin sebebini ve ilerleyip ilerlemediğini bilmek açısından faydalı olur.

Gece plağı ile stabilizasyon splinti aynı şey mi?

Hayır. İkisi farklı amaçlarla yapılır. Hazır vakumlu plak dişleri aşınmadan korur; stabilizasyon splinti ise eklemi ve çiğneme kaslarını rahatlatmak için, çenenin konumu kaydedilerek hazırlanır ve kontrollerde ayarlanır.

Diş sıkmayı bırakırsam şikâyetim geçer mi?

Diş sıkma çoğunlukla uykuda ve istem dışı olduğu için "bırakmak" elde değildir. Tedavinin amacı sıkmayı yasaklamak değil, sıkmanın eklem, kas ve dişler üzerindeki yükünü azaltmaktır.

Ameliyat gerekir mi?

Vakaların büyük çoğunluğunda gerekmez. Cerrahi, çok sınırlı durumlarda ve ilgili uzmanlarla birlikte değerlendirilir. Önce cerrahi olmayan yollar denenir.

Splint takmak ağrılı mı, konuşmamı etkiler mi?

Ağrılı değildir. İlk birkaç gün ağzınızda yabancı bir cisim hissi ve tükürükte artış olabilir; bu geçer. Konuşmaya alışma süresi genellikle kısadır.

Hangi bölüme gitmem gerektiğini bilmiyorum.

Çene eklemi, çiğneme kasları ve dişlerin kapanışı ortodontinin kapsamındadır. Şikâyetiniz kulak, boyun ya da baş ağrısı olarak kendini gösteriyor olabilir; yine de doğru başlangıç noktası buradan geçiyor.

RANDEVU

Şikâyetinizi bir konuşalım

Ne zaman başladığını ve ne yaparken arttığını yazmanız bile ilk değerlendirme için çok şey söyler. WhatsApp'tan yazın, gün içinde dönüş yapıyorum.

WhatsApp'tan yazın Diğer tedaviler

Çene eklemi rahatsızlıkları